Faktura za gaz w sezonie grzewczym: prognoza zamiast odczytu i co z nią zrobić

Jesienią przychodzą pierwsze faktury za gaz z sezonu grzewczego. W wielu mniejszych firmach nie ma na nich rzeczywistego zużycia, tylko zużycie prognozowane. Prawdziwy wynik pokaże dopiero odczyt gazomierza, a ten bywa kilka miesięcy później.

Wyjaśniam, skąd bierze się prognoza, dlaczego zimą najłatwiej się rozjeżdża i co możesz zrobić, żeby rachunek był bliżej rzeczywistości. Opisuję zasady taryfy nr 14 Polskiej Spółki Gazownictwa (PSG), operatora sieci dystrybucyjnej gazu, obowiązującej od 1 stycznia 2026 roku, oraz rozporządzenia taryfowego dla paliw gazowych.

Ile odczytów ma Twoja grupa taryfowa

Firmy, które zużywają niewiele gazu i nie zamawiają mocy powyżej 110 kWh/h, trafiają do grup od W-1 do W-4. O przydziale decyduje głównie roczne zużycie liczone w metrach sześciennych. Dla każdej grupy taryfa określa, ile razy w roku odczytuje się gazomierz:

| Grupa taryfowa | Roczne zużycie | Odczyty w roku | |---|---|---| | W-1.1 / W-1.2 | do 300 m³ | 1 / 2 | | W-2.1 / W-2.2 | 300–1 200 m³ | 1 / 2 | | W-3.6 / W-3.9 | 1 200–8 000 m³ | 6 / 9 | | W-4 | powyżej 8 000 m³ | 12 |

Cyfra po kropce w nazwie grupy W-3 to właśnie liczba odczytów. Od grupy W-4 w górę gazomierz odczytuje się co miesiąc. Problem prognoz dotyczy więc przede wszystkim grup od W-1 do W-3.

Rozporządzenie taryfowe pozwala, żeby przy odbiorcach do 110 kWh/h okres rozliczeniowy trwał nawet 12 miesięcy. Wszystko, co jest fakturowane między odczytami, opiera się na szacunku.

Jak powstaje prognoza

Prognoza nie jest zgadywaniem. Taryfa PSG opisuje, że szacunek liczy się z rocznej ilości gazu i ze statystycznego modelu zapotrzebowania, czyli standardowego profilu zużycia. Model uwzględnia temperaturę, dzień tygodnia, typ odbiorcy i okresy świąteczne. Sam chłód prognoza więc zwykle „widzi”.

Słabość tego modelu leży gdzie indziej. To profil typowego odbiorcy danego rodzaju, a nie Twojego budynku. Nie wie o tym, że:

• w tym roku ogrzewasz dodatkową halę albo magazyn,
• doszedł drugi kocioł lub urządzenie technologiczne na gaz,
• pompa ciepła przejęła część grzania,
• zmienił się grafik pracy albo produkcja przeszła na inną zmianę,
• budynek przeszedł termomodernizację.

Każda taka zmiana sprawia, że profil przestaje pasować do Twojego zużycia. Zimą, kiedy zużycie rośnie najszybciej, rozjazd jest największy, bo liczy się od największych ilości.

Taryfa i rozporządzenie mówią wprost, że w prognozie uwzględnia się istotne zmiany w poborze zgłoszone przez odbiorcę. Tyle że ktoś musi je zgłosić.

Co się dzieje, gdy prognoza się rozjedzie

Rozliczenie następuje przy odczycie rzeczywistym. Zasady są takie same w taryfie PSG i w rozporządzeniu:

Niedopłata jest doliczana do pierwszej faktury wystawianej za najbliższy okres rozliczeniowy. Jeśli przez kilka zimowych miesięcy prognoza była za niska, cała różnica pojawi się na jednej fakturze. To nie kara ani błąd, tylko rozliczenie gazu, który już zużyłeś. Warto jednak mieć tę kwotę w budżecie, a nie dowiadywać się o niej z faktury.

Nadpłata jest zaliczana na poczet płatności w kolejnym okresie, chyba że zażądasz jej zwrotu. Jeśli prognoza była za wysoka, na przykład po termomodernizacji albo wyłączeniu części budynku, pieniądze nie wracają same. Zostają u sprzedawcy jako przedpłata.

Oba scenariusze wynikają z tego samego: między odczytami płacisz za model, nie za swój gazomierz.

Jak sprawdzić, czy faktura jest z prognozy

Rozporządzenie taryfowe wymaga, żeby rozliczenie podawało między innymi:

• stany gazomierza na początku i na końcu okresu rozliczeniowego (przy odbiorcach do 110 kWh/h),
• zużycie w m³ i w kWh oraz współczynnik konwersji,
• informację, czy zużycie jest rzeczywiste, czy prognozowane,
• porównanie zużycia z analogicznym okresem roku poprzedniego.

Szukaj na fakturze oznaczenia odczytu. Sprzedawcy opisują je różnie, na przykład „odczyt rzeczywisty”, „prognoza”, „szacunek” albo skrótem przy stanie licznika. Jeśli oba stany są prognozowane, cała faktura jest szacunkiem.

Porównanie z rokiem poprzednim też jest przydatne. Jeśli wiesz, że w tym roku zużywasz wyraźnie więcej albo mniej niż rok temu, a prognoza tego nie pokazuje, masz pierwszy sygnał, że się rozjeżdża.

Własny odczyt: najprostsze narzędzie

Rozporządzenie przewiduje, że między dwoma odczytami rzeczywistymi podstawą rozliczenia może być stan gazomierza zgłoszony przez odbiorcę — osobiście, telefonicznie albo przez kanały elektroniczne udostępnione przez sprzedawcę. W praktyce to zwykle formularz w elektronicznym biurze obsługi klienta albo zdjęcie licznika wysłane mailem.

Kilka uwag praktycznych:

1. Zrób zdjęcie gazomierza z widoczną datą na początku sezonu i potem co miesiąc. Nawet jeśli go nie zgłosisz, masz materiał do porównania z fakturą.
2. Sprawdź, jak Twój sprzedawca przyjmuje samoodczyt, w jakim terminie i czy uwzględnia go w najbliższej fakturze. To zależy od umowy.
3. Częstsze zgłaszanie odczytów nie zmienia grupy taryfowej. Taryfa PSG mówi to wprost dla odbiorców do 110 kWh/h, którzy sami przekazują odczyty.
4. Dodatkowy odczyt wykonany przez operatora poza harmonogramem jest płatny — w taryfie PSG dla grup od W-1 do W-4 to 40,95 zł netto. Własny odczyt nic nie kosztuje.

W-3.6 czy W-3.9: więcej odczytów za niewielką dopłatę

Jeśli firma jest w grupie W-3, ma wybór. Grupa W-3.6 to sześć odczytów w roku, W-3.9 — dziewięć. Roczne zużycie i stawka za każdą kWh dystrybucji są w obu grupach takie same. Różni się opłata stała: w W-3.9 jest wyższa.

W taryfie PSG na 2026 rok różnica w opłacie stałej za dystrybucję wynosi, zależnie od obszaru taryfowego, od 0,80 zł do 4,09 zł netto miesięcznie:

| Obszar taryfowy PSG | W-3.6 [zł/mc] | W-3.9 [zł/mc] | Różnica | |---|---|---|---| | gdański | 55,04 | 57,63 | 2,59 | | poznański | 49,78 | 50,58 | 0,80 | | tarnowski | 55,20 | 59,29 | 4,09 | | warszawski | 63,57 | 67,25 | 3,68 | | wrocławski | 51,80 | 55,71 | 3,91 | | zabrzański | 37,82 | 41,09 | 3,27 |

To tylko część dystrybucyjna. Sprzedawca może mieć dla tych grup różne opłaty handlowe, więc przed decyzją sprawdź też jego cennik.

Zasady zmiany:

• oświadczenie o wyborze grupy składasz u sprzedawcy, z którym masz umowę kompleksową,
• złożone do 20. dnia miesiąca działa od początku następnego miesiąca; złożone później — od miesiąca kolejnego. Oświadczenie złożone 22 października zadziała więc od 1 grudnia,
• w jednym roku gazowym można w ten sposób zmienić grupę tylko raz,
• wybór obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki nie złożysz nowego oświadczenia.

Kiedy to się nie opłaca: jeśli zużycie jest stabilne, a prognozy trafiają blisko rzeczywistości, dodatkowe odczyty niewiele zmieniają. Wtedy wystarczy własny odczyt raz na jakiś czas. Więcej odczytów ma sens tam, gdzie zużycie w sezonie mocno się waha albo niedawno się zmieniło.

Prognoza nie decyduje o grupie. Odczyt tak

O grupie taryfowej na kolejny rok decyduje roczna ilość gazu wynikająca z odczytu kwalifikacyjnego, czyli z rzeczywistych stanów gazomierza w odstępie około 12 miesięcy. Prognozy nie mają tu znaczenia.

Jeśli firma zużywa więcej niż rok wcześniej, mroźna zima może przesunąć punkt do wyższej grupy — na przykład z W-3 do W-4 po przekroczeniu 8 000 m³ rocznie. Zmienia się wtedy układ opłat: w W-4 opłata stała jest wyższa, a zmienna niższa. Nie musi to być zmiana na gorsze, ale warto ją przewidzieć w budżecie. Grupy powyżej 110 kWh/h i moc umowną opisałem w tekście o mocy umownej w gazie.

Co sprawdzić teraz, na początku sezonu

1. Grupę taryfową i liczbę odczytów w roku — jest na fakturze.
2. Czy ostatnia faktura była z odczytu, czy z prognozy.
3. Stan gazomierza dziś — zdjęcie z datą.
4. Czy w ostatnim roku zmieniło się coś, co wpływa na zużycie — jeśli tak, zgłoś to sprzedawcy.
5. Czy masz nadpłatę z poprzedniego rozliczenia — jeśli wolisz ją odzyskać, zażądaj zwrotu.
6. Przy grupie W-3.6 — czy dziewięć odczytów nie byłoby lepszym rozwiązaniem przy Twoim zużyciu.

Inni operatorzy, inne zasady

Liczby odczytów, stawki i terminy pochodzą z taryfy PSG. Jeśli na fakturze widzisz innego operatora sieci gazowej, obowiązuje jego taryfa. Zasady o nadpłacie, niedopłacie, oznaczeniu prognozy i własnym odczycie wynikają natomiast z rozporządzenia i dotyczą wszystkich.

W skrócie

W grupach od W-1 do W-3 gazomierz odczytuje się od jednego do dziewięciu razy w roku. Między odczytami płacisz według prognozy opartej na typowym profilu zużycia, a nie na Twoim budynku. Różnicę rozlicza dopiero odczyt: niedopłata trafia do jednej faktury, nadpłata zostaje u sprzedawcy, dopóki nie zażądasz zwrotu. Własny odczyt i zgłoszenie zmian w poborze to najprostszy sposób, żeby faktura była bliżej rzeczywistości.

Wiesz, czy ostatnia faktura za gaz w Twojej firmie była z odczytu, czy z prognozy?

Tekst opisuje zasady taryfy PSG nr 14 oraz rozporządzenia taryfowego dla paliw gazowych według stanu na wrzesień 2026 roku. Kolejne taryfy mogą je zmienić, a u innych operatorów zasady mogą być inne. Szczegóły przyjmowania odczytów i zwrotu nadpłat określa też Twoja umowa ze sprzedawcą.